Gỗ cẩm lai nổi tiếng với màu nâu đỏ pha vân sẫm rất đặc trưng. Trong chế tác binh khí tập võ, nó được ưa chuộng vì vừa đẹp vừa đủ bền. Chúng tôi đã làm bokken, côn và đoản côn bằng cẩm lai, và thấy loại gỗ này có tính cách khá riêng.
Bài này nói về đặc tính, vân gỗ, cảm giác cầm và cách bảo quản gỗ cẩm lai. Bạn có thể so sánh thêm với gỗ trắc làm binh khí để chọn đúng loại cho nhu cầu của mình.
Đặc tính gỗ cẩm lai
Cẩm lai thuộc nhóm Dalbergia, họ hàng gần với trắc. Tên khoa học thường được nhắc là Dalbergia oliveri, bạn có thể đọc tài liệu về cẩm lai trên Wikipedia để biết thêm. Gỗ phân bố chủ yếu ở Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.
Gỗ cẩm lai đặc, cứng và chịu mài mòn tốt. Thớ gỗ mịn, ít xốp nên khi đánh bóng cho bề mặt rất mượt. Mùi gỗ nhẹ, hơi thơm, không gắt.
Giống nhiều loại gỗ quý khác, cẩm lai hiện được kiểm soát nguồn gốc ở nhiều nơi. Khi mua, bạn nên hỏi rõ xuất xứ gỗ và giấy tờ liên quan. Đây là điều chúng tôi luôn chủ động trao đổi với người đặt hàng.
Vân gỗ và màu sắc
Điểm làm nên tiếng tăm của cẩm lai là vân. Màu nền từ nâu đỏ đến cam đất, xen các vệt sẫm chạy dọc thân gỗ, đôi khi tạo thành hoa văn gợn sóng. Không có hai thanh gỗ nào giống hệt nhau.
Khi lên dầu, màu gỗ sâu hơn và vân hiện rõ. Sau vài năm sử dụng, cẩm lai thường sẫm lại, cho vẻ cổ kính. Nhiều người sưu tầm yêu thích sự thay đổi chậm rãi đó.
Cần lưu ý rằng màu và vân có thể khác nhau giữa các lô gỗ, và ảnh trên màn hình không phản ánh chính xác. Nếu bạn quan tâm đến một vân cụ thể, hãy trao đổi và xem ảnh thật của đúng thanh phôi.
Độ nặng và cảm giác cầm
Cẩm lai nặng, nhưng thường nhẹ hơn trắc và mun một chút. Điều này khiến nó trở thành lựa chọn cân bằng cho người muốn gỗ quý mà vẫn tập được lâu. Cầm bokken cẩm lai, bạn sẽ thấy trọng lượng dồn nhẹ về phía mũi kiếm tạo cảm giác chắc tay.
Bề mặt gỗ mịn và hơi ấm tay. Khi đổ mồ hôi, tay ít bị trượt hơn so với một số loại gỗ trơn khác. Đây là lý do nhiều võ sinh thích cẩm lai cho các thanh dài.
Với người mới, chúng tôi vẫn đề xuất bắt đầu bằng gỗ nhẹ hơn. Sau khi quen hơi gỗ và nhịp vung, chuyển sang cẩm lai sẽ dễ chịu hơn nhiều. Đừng để vẻ đẹp đánh lừa bạn khi chọn kiếm đầu tiên.
Bảo quản gỗ cẩm lai
Gỗ cẩm lai bền nhưng không bất tử. Tránh để nơi nắng gắt vì tia cực tím làm phai màu và gỗ dễ nứt mặt. Cũng tránh nơi ẩm kéo dài, nhất là gần tường mới sơn hoặc phòng không thông gió.
Sau buổi tập, lau khô bằng khăn mềm. Mỗi vài tháng, bôi một lớp dầu bảo dưỡng mỏng rồi lau đều. Chỉ cần như vậy là bề mặt giữ được độ mượt lâu dài, như đã trình bày trong bài gỗ căm xe: lựa chọn bền bỉ cho binh khí khi nói về nhóm gỗ cứng.
Nếu cần giá đỡ cho kiếm cẩm lai, hãy chọn loại có phần tiếp xúc bọc nỉ hoặc lót mềm. Vật liệu cứng trực tiếp có thể làm trầy lớp dầu. Bạn có thể xem thêm các sản phẩm liên quan tại trang sản phẩm.
Những điều thợ chú ý khi chọn phôi cẩm lai
Khi chọn phôi, chúng tôi gõ nhẹ vào thanh gỗ và nghe âm thanh. Tiếng vang trong và dài thường cho thấy gỗ đặc, không rỗng ruột hay nứt ngầm. Tiếng đục, tịt là dấu hiệu cần xem kỹ hơn.
Chúng tôi cũng nhìn đầu cắt để đánh giá vòng thớ. Thớ đều, các vệt màu chạy song song thì thanh gỗ ổn định. Thớ lượn quá nhiều ở gần chuôi hoặc phần chịu lực là điều nên tránh, nhất là với bokken.
Với người đặt làm riêng, hãy cho thợ biết bạn dùng kiếm để tập hay để trưng bày. Nếu tập, thợ sẽ ưu tiên thớ thẳng và chắc. Nếu trưng bày, thợ có thể chọn vân đẹp hơn dù thớ lượn đôi chút.
Một thanh gỗ vừa đẹp vừa chắc thật sự hiếm, và cần thời gian để tìm. Đừng ngại chờ thêm vài ngày để có phôi phù hợp, vì cây kiếm sẽ theo bạn rất lâu.
Cuối cùng, hãy kiên nhẫn với thời gian. Gỗ cẩm lai đẹp nhất không phải lúc vừa hoàn thiện mà sau nhiều tháng sử dụng, khi tay người và dầu gỗ đã cùng làm màu lắng lại. Đó là lý do nhiều người sưu tầm xem cây kiếm cẩm lai như một vật có thời gian.
Gỗ cẩm lai là lựa chọn đẹp và cân bằng giữa độ nặng, độ bền và thẩm mỹ. Hiểu rõ đặc tính giúp bạn dùng và giữ gìn nó đúng cách trong nhiều năm.
