Côn nhị khúc là dụng cụ gồm hai thanh gỗ ngắn nối với nhau bằng dây hoặc xích. Nhiều người biết đến nó qua phim ảnh, nhưng ít ai hiểu vì sao nó được xếp vào nhóm binh khí khó luyện. Chúng tôi làm côn nhị khúc nhiều năm và thấy phần lớn người mới đều đánh giá thấp độ khó này.
Tên gọi quen thuộc ở Nhật là nunchaku, còn ở Việt Nam người ta gọi giản dị là côn hai khúc. Bài này đi từ cấu tạo đến kỹ thuật cơ bản, rồi dừng lại ở những lưu ý an toàn cần nhớ.
Côn nhị khúc là gì
Hai thanh gỗ có chiều dài bằng nhau, thường từ 28 đến 35 cm với người lớn. Chúng được nối ở đầu bằng một đoạn dây hoặc xích ngắn. Một thanh được cầm, thanh còn lại xoay và vung theo quán tính.
Côn nhị khúc gắn với nhiều hệ phái võ thuật ở Okinawa và Đông Á. Nguồn gốc cụ thể vẫn có nhiều giả thuyết khác nhau, nên chúng tôi không khẳng định chắc chắn. Bạn có thể tham khảo thêm tài liệu về nunchaku trên Wikipedia để đối chiếu.
Cấu tạo
Mỗi thanh có thể có tiết diện tròn, bát giác hoặc lục giác. Tiết diện tròn dễ xoay, tiết diện nhiều cạnh bám tay hơn. Người mới nên bắt đầu với thanh tròn nhẵn, bo đầu để đỡ đau khi lỡ tay.
Điểm nối là chi tiết quyết định độ bền và cảm giác. Dây dù hoặc dây bện cho chuyển động mềm, nhẹ. Xích kim loại cho chuyển động dứt khoát hơn nhưng nặng và dễ kẹp da tay nếu cầm sai.
Gỗ làm côn thường là gỗ cứng, thớ chắc. Với loại gỗ quý như căm xe hay trắc, côn nặng và chịu va đập tốt, nhưng cũng khó điều khiển hơn. Hãy đọc thêm bài về côn tam khúc và cách sử dụng hiệu quả nếu bạn muốn so sánh hai dòng này.
Các kỹ thuật cơ bản
Bài đầu tiên là cầm và xoay côn bên cạnh người. Tay cầm một thanh, thả thanh còn lại xuống rồi đưa cổ tay vòng nhỏ. Mục tiêu là cảm nhận trọng lượng của thanh thả, chứ chưa phải tốc độ.
Tiếp theo là chuyển côn từ tay này sang tay kia phía trước người. Động tác nghe đơn giản nhưng đòi hỏi nhịp tay đều. Nhiều người chỉ tập vài buổi đã muốn xoay quanh cổ, và đó là lúc những cú đập vào vai hay gáy bắt đầu.
Khi đã quen, người tập mới chuyển sang các đường xoay số tám và những biến thể phối hợp hai tay. Những kỹ thuật này cần một thầy hướng dẫn trực tiếp, vì sai tư thế thì khó tự phát hiện.
Lưu ý an toàn
Luôn tập ở nơi rộng, không có người đứng gần và không có vật dễ vỡ. Một cú quay hụt có thể bay xa hơn bạn tưởng. Hãy đứng cách tường và đồ đạc ít nhất một sải tay rưỡi.
Giai đoạn đầu nên dùng côn bằng xốp hoặc loại bọc đệm. Khi tay đã thuộc đường đi của côn, bạn chuyển sang côn gỗ. Cách tiến này chậm mà chắc, tránh được những vết bầm không đáng có.
Bạn cũng nên tìm hiểu quy định pháp luật nơi mình sống. Một số nước hạn chế việc mang côn nơi công cộng, và chúng tôi luôn khuyên dùng côn như dụng cụ tập luyện, không dùng để đối đầu. Nguyên tắc chung nằm trong bài tập luyện binh khí gỗ an toàn.
Nếu cần chọn một cặp côn vừa tay, hãy xem các dòng tại trang sản phẩm hoặc trao đổi trực tiếp với chúng tôi.
Chọn kích thước theo người tập
Với người lớn, bộ côn có mỗi thanh dài chừng từ khuỷu tay đến cổ tay cộng thêm một gang là hợp lý. Thiếu niên nên dùng thanh ngắn hơn. Thanh quá dài làm đầu côn đập vào cánh tay hoặc sau lưng, và đó là cú đau mà ai cũng nhớ.
Thanh nhẹ giúp người mới đổi tay nhanh hơn, nhưng gỗ quá nhẹ lại khó cảm nhận quán tính. Một thanh nặng vừa phải sẽ cho bạn tín hiệu rõ về hướng đi của côn. Chúng tôi thường đề nghị khách thử loại nặng trung bình trước.
Về dây nối, người mới nên chọn dây mềm để giảm đau khi sai nhịp. Khi đã vững tay, bạn mới chuyển sang xích để có phản hồi rõ hơn. Việc đổi dây hoặc xích sau này cũng không khó nếu lỗ khoan được làm chuẩn.
Đừng quên kiểm tra mép thanh gỗ ở phần chạm vào nhau. Mép quá sắc sẽ sứt sau vài tháng tập. Nếu mài hơi bo, thanh gỗ chịu va đập tốt hơn và đỡ làm trầy tay.
Côn nhị khúc cần thời gian và sự kiên nhẫn hơn mọi người nghĩ. Chọn đúng dụng cụ, tập có người hướng dẫn và giữ an toàn là ba điều giúp bạn đi xa với nó.
