Cách chọn bokken cho người mới không phức tạp nếu bạn biết mình cần nhìn vào đâu. Phần lớn người mới mua một cây kiếm theo vẻ ngoài, rồi vài tuần sau mới thấy nó quá nặng hoặc quá dài. Chúng tôi từng gặp không ít trường hợp như vậy ở các buổi tập đầu tiên.
Bài này chia sẻ cách chúng tôi hướng dẫn võ sinh mới chọn kiếm. Nếu bạn chưa rõ kiếm gỗ là gì, hãy đọc trước phần giới thiệu tổng quan về bokken rồi quay lại đây.
Cách chọn bokken theo chiều dài và trọng lượng
Bokken tiêu chuẩn dài khoảng 100 cm, phù hợp với người cao từ 1m60 đến 1m75. Người cao hơn có thể chọn bản dài thêm vài centimet. Người thấp hoặc thiếu niên nên dùng bản 85 đến 95 cm để không bị gồng vai.
Có một cách thử đơn giản. Đứng thẳng, cầm kiếm bằng một tay thả dọc thân, mũi kiếm cách đất một gang tay. Nếu phải nghiêng người mới cầm được, kiếm đã quá dài.
Trọng lượng cũng quan trọng không kém. Người mới nên chọn kiếm nhẹ để tập nhiều lần mà không hỏng tư thế. Cây kiếm quá nặng khiến cổ tay run, và người tập bắt đầu bù bằng vai, một thói quen xấu khó bỏ.
Độ cân bằng khi chọn bokken
Độ cân bằng là điểm làm nên khác biệt giữa kiếm tốt và kiếm thường. Đặt ngón tay dưới thân kiếm, tìm điểm kiếm nằm thăng bằng. Với bokken tiêu chuẩn, điểm này thường nằm cách tsuba khoảng 20 đến 30 cm.
Khi chọn bokken, điểm cân bằng càng gần chuôi thì kiếm càng nhẹ tay và nhanh. Điểm cân bằng càng xa chuôi, nhát chém càng nặng nhưng khó kiểm soát. Người mới nên chọn kiếm có điểm cân bằng gần chuôi hơn.
Khi cầm thử, hãy vung vài nhát chậm. Nếu mũi kiếm có xu hướng kéo tay xuống hoặc lệch hướng, hãy thử cây khác. Chúng tôi luôn khuyên khách vung thử thay vì chỉ nhìn ảnh.
Chất liệu gỗ
Gỗ sồi là lựa chọn phổ biến vì nhẹ, đàn hồi, giá dễ chịu và ít gây mỏi tay. Các loại gỗ quý bản địa như trắc, cẩm lai, căm xe và mun nặng hơn, cứng hơn và có vẻ ngoài rất đẹp. Mỗi loại cho cảm giác cầm khác nhau.
Bạn có thể xem thêm so sánh trong bài cách chọn gỗ làm binh khí phù hợp mục đích. Gỗ nặng hợp với người đã có nền tảng, còn gỗ nhẹ hợp với người bắt đầu.
Đừng quên kiểm tra thớ gỗ. Thớ thẳng và đều thì kiếm bền, thớ xoắn hay có mắt sâu thì dễ nứt khi va chạm.
Những sai lầm thường gặp
Sai lầm đầu tiên khi chọn bokken là mua theo vẻ đẹp. Một cây kiếm vân gỗ lộng lẫy nhưng nặng quá sức sẽ nằm trên giá chứ không nằm trong tay. Hãy nghĩ đến buổi tập thứ năm mươi chứ đừng chỉ nghĩ đến ngày nhận hàng.
Sai lầm thứ hai là chọn kiếm quá dài với hy vọng “lớn rồi sẽ vừa”. Võ sinh trẻ thường bị mỏi vai và hình thành tư thế sai. Cứ chọn vừa với hiện tại, sau này đổi cây mới cũng không muộn.
Một lỗi nhỏ nhưng hay gặp là bỏ qua bề mặt hoàn thiện. Kiếm mài chưa kỹ có thể để lại dằm gỗ nhỏ vào lòng bàn tay. Lớp dầu bảo dưỡng mỏng giúp gỗ chống ẩm, nên bạn cần hỏi kỹ cách người làm xử lý bề mặt.
Một chi tiết khác là việc kiểm tra kiếm khi nhận. Hãy nhìn dọc thân kiếm, ngắm từ chuôi đến mũi, để xem có cong vênh không. Cong nhẹ theo thiết kế thì bình thường, cong lệch bất thường là lỗi.
Nếu còn phân vân, bạn có thể liên hệ với chúng tôi qua trang liên hệ để được tư vấn. Các dòng sản phẩm cũng được tổng hợp tại trang sản phẩm. Ngoài ra, tài liệu về kendo trên Wikipedia giúp bạn hiểu bối cảnh sử dụng kiếm gỗ.
Thử kiếm trước khi quyết định
Nếu có thể, hãy cầm thử ít nhất hai đến ba cây có kích thước hoặc loại gỗ khác nhau. Mỗi cây cho một cảm giác riêng, và bàn tay thường biết câu trả lời trước khi đầu óc kịp phân tích. Chúng tôi hay mời khách vung chậm mười nhát, rồi hỏi họ thấy tay mình ở đâu.
Khi không thể cầm thử, hãy đo sải tay và chiều cao rồi gửi cho người làm kiếm. Một thợ có kinh nghiệm sẽ gợi ý cỡ phù hợp chứ không chỉ bán cây có sẵn. Đừng ngại hỏi về loại gỗ, trọng lượng và điểm cân bằng, vì đó là quyền của người mua.
Một mẹo nhỏ là cân kiếm bằng cân bếp, ghi lại con số rồi so với cây đang tập. Chênh lệch trên hai trăm gram đã đủ làm thay đổi cảm giác khi vung nhiều lần. Cách làm này đơn giản mà rất hiệu quả cho người chuyển từ gỗ nhẹ sang gỗ nặng.
Cuối cùng, hãy tính cả chi phí bảo dưỡng. Cây kiếm gỗ quý cần dầu và chỗ cất khô ráo, còn cây gỗ thường dễ chăm hơn. Nếu bạn ít thời gian chăm sóc, đó là yếu tố nên cân nhắc ngay từ đầu.
Chọn được cây bokken đầu tiên vừa tay là bước khởi đầu thuận lợi. Hãy ưu tiên độ vừa vặn, độ cân bằng và sự thoải mái, vì chính những điều đó giữ bạn ở lại với chiếu tập đủ lâu để tiến bộ.
