Bảo quản binh khí gỗ là việc nhỏ nhưng quyết định tuổi thọ của cả cây kiếm, bộ côn hay cặp tonfa. Chúng tôi từng nhận lại những món chỉ mới dùng vài năm nhưng nứt toác, chỉ vì bị cất ở chỗ quá ẩm hoặc để dưới nắng. Những lỗi đó hoàn toàn tránh được nếu bạn biết vài nguyên tắc đơn giản.
Bài này đi qua môi trường lưu trữ, cách vệ sinh và dùng dầu, cách phòng nứt cong vênh và việc kiểm tra định kỳ. Nếu bạn mới chọn kiếm, hãy đọc thêm cách chọn bokken phù hợp cho người mới tập để chọn đúng ngay từ đầu.
Bảo quản binh khí gỗ: môi trường lưu trữ
Để bảo quản binh khí gỗ tốt, cần nhớ gỗ là vật liệu sống theo độ ẩm. Khi không khí ẩm, gỗ hút nước và nở ra. Khi khô, gỗ nhả nước và co lại. Những lần co nở lặp đi lặp lại là nguyên nhân chính gây nứt.
Vì thế nơi cất lý tưởng là chỗ khô thoáng, nhiệt độ ổn định, tránh sát tường ẩm hoặc gần cửa sổ hứng mưa. Phòng có điều hòa hoặc máy hút ẩm thường tốt hơn kho kín. Tránh để binh khí trong cốp xe, nơi nhiệt độ lên xuống rất mạnh.
Ánh nắng trực tiếp cũng cần tránh. Tia cực tím làm gỗ phai màu, khô mặt và dễ rạn. Nếu bạn trưng bày kiếm, hãy chọn góc không bị nắng chiếu trực tiếp trong ngày.
Khi mang ra ngoài trời, nên dùng bao vải hoặc túi chuyên dụng bọc lót. Túi nhựa kín không phải lựa chọn tốt vì giữ hơi ẩm bên trong. Một túi vải thấm hút nhẹ sẽ bảo vệ tốt hơn.
Vệ sinh và dầu bảo dưỡng binh khí gỗ
Sau mỗi buổi tập, lau thân gỗ bằng khăn mềm khô. Mồ hôi thấm vào gỗ lâu ngày làm xỉn màu và tạo vết ố. Nếu có bụi bẩn bám, dùng khăn hơi ẩm lau nhẹ rồi lau khô ngay.
Dầu bảo dưỡng là bước nhiều người bỏ qua. Cứ vài tháng, bôi một lớp dầu mỏng lên toàn thân, chờ dầu thấm rồi lau sạch phần thừa. Dầu giúp gỗ không khô nứt, giữ màu sâu và tạo lớp bảo vệ nhẹ khỏi ẩm.
Đừng bôi quá nhiều. Lớp dầu dày bết tay, hút bụi và tạo cảm giác dính khi tập. Mỏng và đều là đủ. Với gỗ quý như gỗ dùng làm kiếm trưng bày, chu kỳ có thể thưa hơn nhưng nên đều đặn.
Tránh nứt và cong vênh
Cong vênh thường xảy ra khi binh khí được dựng nghiêng lâu ngày hoặc đè nặng ở một điểm. Hãy đặt kiếm nằm ngang trên giá đỡ có hai điểm tựa, hoặc dựng thẳng đứng nếu là gậy. Tránh để vật khác đè lên.
Thay đổi môi trường đột ngột cũng là nguyên nhân gây nứt. Mang kiếm từ phòng điều hòa lạnh ra nắng nóng ngay lập tức là điều nên tránh. Hãy để gỗ làm quen từ từ.
Nếu thấy vết nứt chân chim nhỏ, đừng hoảng. Lau sạch, bôi dầu và theo dõi. Vết nứt nhỏ đôi khi chỉ nằm ở lớp ngoài, còn vết nứt sâu chạy dọc thân cần được thợ xem xét trước khi tập tiếp.
Kiểm tra định kỳ
Mỗi tháng, hãy dành vài phút kiểm tra từng món. Nhìn dọc thân xem có cong không, chạy ngón tay để tìm dằm hoặc vết nứt mới. Với côn và tonfa, kiểm tra thêm dây nối và mối ghép tay cầm.
Ghi chú ngày bôi dầu lần cuối cũng là thói quen hữu ích. Chỉ cần ghi lên điện thoại, bạn sẽ không bao giờ phải đoán xem đã bao lâu rồi. Những việc nhỏ như vậy giữ cho đồ dùng bền đến bất ngờ.
Trước khi tập, kiểm tra nhanh một lần nữa. Nếu phát hiện hư hỏng, hãy dừng và sửa. Các nguyên tắc an toàn chung được tổng hợp trong bài bokken là gì và các bài hướng dẫn tập luyện khác trên trang.
Bạn có thể tham khảo thêm sản phẩm đi kèm tại trang sản phẩm. Về kiến thức chung của chất phủ, tài liệu về dầu lanh cho thấy vì sao dầu thực vật được dùng lâu đời để bảo vệ gỗ.
Những tình huống thường gặp trong thực tế
Chúng tôi hay gặp người dùng cất kiếm vào túi vải rồi để dưới gầm giường suốt mùa nồm. Khi mở ra, thân gỗ đã lên một lớp mốc mỏng và mặt gỗ sẫm màu. Trường hợp này vẫn cứu được: lau khô, để nơi thoáng gió, rồi bôi dầu mỏng. Nhưng nếu để thêm vài tháng, mốc ăn sâu vào thớ thì rất khó xử lý.
Một tình huống khác là mang binh khí đi xa bằng xe máy hoặc ô tô. Nhiệt độ trong cốp xe có thể tăng rất cao vào ban ngày. Gỗ giãn nở, rồi nguội đi vào ban đêm, và những vết nứt nhỏ xuất hiện. Nếu phải đi xa, hãy mang kiếm theo người và tránh để trong khoang kín dưới nắng.
Tại các câu lạc bộ, người ta hay để dụng cụ chung một chỗ. Hãy dành cho mỗi người một ô riêng và dán nhãn rõ ràng. Cách này vừa gọn gàng vừa hạn chế va chạm giữa các món gỗ với nhau.
Bảo quản binh khí gỗ không đòi hỏi nhiều công sức, chỉ cần đều đặn. Một chỗ cất khô thoáng, lớp dầu mỏng và vài phút kiểm tra mỗi tháng sẽ giúp món đồ của bạn đồng hành qua nhiều năm tập luyện.
